Lid van:
TSJECHISCHE PORTRETTEN (XXXVIII)
De Dalimil-kroniek
Onder het motto "Kris-kras door de Tsjechische geschiedenis en literatuur"
heb ik over verschillende perioden en schrijvers bijdragen geleverd. In dit
artikel maak ik weer een sprong terug, nl. Naar de middeleeuwen, naar de vroege
geschiedenis van Bohemen. Ik heb hierbij het oog op de middeleeuwse Dalimil-kroniek.
Deze rijmkroniek ontstond tijdens de regering van Jan Luxemburg (1310-1346).
Het is een eipisch werk, dat gebaseerd is op een latijns voorbeeld maar literair
van weinig betekenis. Deze kroniek van 1310 bevat de geschiedenis van Bohemen,
gebaseerd op de Chronica Bohemorum van de Praagse domheer Cosmas (1045-1125)
en andere bronnen. Het is het eerste historische werk van betekenis dat de Tsjechische
geschiedenis tot 1318 behandelt en (dat is zeer belangrijk!) in het Tsjechisch
was geschreven.
De schrijver, die zoals blijkt de kleine adel vertegenwoordigt
tegen een sterke monarchie, brengt hierin een stuk patriottisch gevoel tot uitdrukking,
gepaard gaande met een afkeer van vreemde (Duitse!) invloeden. De kroniek waarschuwt
voor het bevoordelen van Duitse kolonisten en stadsbewoners. Door deze tendens
behield de Dalimil-kroniek nog eeuwenlang haar invloed, die tot de overgang
van de 18e naar de 19e eeuw duurde. Zij blijft ook later nog een literair monument,
ook door haar politieke reikwijdte.
Onder de grote keizer Karel IV was Praag de hoofdstad van het Duitse rijk en onderhield daardoor verbindingen met alle culturele centra van Europa. Desondanks nam de Tsjechische invloed sterk toe, vooral na de oprichting van de Praagse universiteit in 1348. Van belang is nog dat de Dalimil-kroniek zoveel mogelijk de volkstaal trachtte te benaderen (zoals later Jan Hus) en daardoor de ontwikkeling van de Tsjechische taal een sterke impuls gaf. Het Rotlev gebouw met de mooie gotische erker hoort bij de Praagse universiteit. Het is de eerste universiteit in midden-Europa.
www.tsjechisch.nl - Copyright ZBB Vertaalbureau - e-mail: zbb@tsjechisch.nl